Czy wiesz, że..?
Czy wiesz, że..? – krótkie rolki o Biblii. FAKTY ZASKAKUJĄ. PRAWDY PRZEMIENIAJĄ.
Czy wiesz, że najstarszy Nowy Testament mieści się w dłoni?
Krótkie rolki o najsłynniejszej księdze świata: od zaskakujących faktów do prawd, które przemieniają.
Nowe odcinki o 17:30 – na start codziennie
Dlaczego umieramy?
Cała historia w 4 minuty
Na początku nie było śmierci, cierpienia ani płaczu. Co się stało i jak ta historia się skończy? Od Edenu, przez krzyż, do Królestwa.
Fakty, które zaskakują
Trzydzieści rolek w jedenastu seriach. Wybierz serię albo przewiń całą taśmę.
CZY WIESZ, ŻE..?Księga
CZY WIESZ, ŻE..?Postacie
CZY WIESZ, ŻE..?Księga
CZY WIESZ, ŻE..?Księga
CZY WIESZ, ŻE..?Kim jest Bóg
CZY WIESZ, ŻE..?Trylogia o śmierci
CZY WIESZ, ŻE..?Kim jest Bóg
CZY WIESZ, ŻE..?Świątynia
CZY WIESZ, ŻE..?Zapowiedzi
CZY WIESZ, ŻE..?Apostoł Paweł
CZY WIESZ, ŻE..?Postacie
CZY WIESZ, ŻE..?Świątynia
CZY WIESZ, ŻE..?Kim jest Bóg
CZY WIESZ, ŻE..?Świątynia
CZY WIESZ, ŻE..?Apostoł Paweł
CZY WIESZ, ŻE..?Apostoł Paweł
CZY WIESZ, ŻE..?Pierwszy Kościół
CZY WIESZ, ŻE..?Pierwszy Kościół
CZY WIESZ, ŻE..?Kim jest Bóg
CZY WIESZ, ŻE..?Kim jest Jezus
CZY WIESZ, ŻE..?Pierwszy Kościół
CZY WIESZ, ŻE..?Świadectwo
CZY WIESZ, ŻE..?Księga
CZY WIESZ, ŻE..?Trylogia o śmierci
CZY WIESZ, ŻE..?Trylogia o śmierci
CZY WIESZ, ŻE..?Od Edenu do Królestwa
CZY WIESZ, ŻE..?Kim jest Jezus
CZY WIESZ, ŻE..?Postacie
CZY WIESZ, ŻE..?Od Edenu do Królestwa
CZY WIESZ, ŻE..?Od Edenu do KrólestwaPrawdy, które przemieniają
Fakt otwiera drzwi. Prawda przez nie przechodzi.
Kilka przykładów z serii:
FaktNajstarszy fragment Nowego Testamentu ma wielkość karty płatniczej. Kupiono go w 1920 r. w Egipcie, wśród tanich papirusów – najpewniej ze starożytnego wysypiska..?
PrawdaSłowo Boże nie ginie. Przetrwa nawet śmietnik historii.
„Słowo Boga naszego trwa na wieki” · Iz 40.8
FaktNajkrótszy werset polskiej Biblii: „Jezus zapłakał”. Wiedział, że za chwilę wskrzesi Łazarza – a mimo to płakał..?
PrawdaZanim rozwiąże twój ból, staje obok ciebie.
„Jezus zapłakał” · J 11.35
FaktW przypowieści Jezusa dwóch ludzi umiera. Sekundę później są w dwóch różnych miejscach. Nie „kiedyś” – od razu..?
PrawdaNa tę sekundę można być gotowym już dziś.
„Dziś ze Mną będziesz w raju” · Łk 23.43
FaktSłowo, którym Paweł opisuje wybaczenie (dikaioō), pochodzi z sali sądowej: „ogłosić niewinnym”. Sędzia nie może tego zrobić z winnym – chyba że ktoś inny weźmie wyrok..?
PrawdaBóg nie przymknął oka na zło. Zapłacił sam.
„On sam jest sprawiedliwy i usprawiedliwia każdego, który wierzy w Jezusa” · Rz 3.26
FaktDruga szansa znaczy „tym razem się postaraj”. Greckie charis to życzliwość, której nie da się odpracować..?
PrawdaNie da się zasłużyć. Da się tylko zaufać.
„Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę” · Ef 2.8
FaktWychowała go córka faraona. W wieku czterdziestu lat uciekł z Egiptu, kolejne czterdzieści spędził w ziemi Madian. Potem płonący krzew – i wymówki: kim jestem, żeby iść? Trudno mi przemawiać..?
PrawdaBóg nie szukał człowieka bez słabości. Szukał człowieka, który Mu zaufa.
„Ja będę z tobą” · Wj 3.12
FaktDzień Przebłagania: raz w roku arcykapłan wchodził za zasłonę z krwią ofiary za grzechy narodu. Bóg ostrzegł, że wejść tam niegodnie znaczy umrzeć. Gdy wychodził żywy, lud wiedział: przebłaganie się dokonało. I trzeba było je powtarzać rok po roku..?
PrawdaW chwili śmierci Jezusa zasłona rozdarła się z góry na dół. Ta ofiara została złożona raz na zawsze – nikt nie musi już czekać.
„Przez własną krew wszedł raz na zawsze do Miejsca Świętego, zdobywszy wieczne odkupienie” · Hbr 9.12
FaktNie przyjęli słów Pawła tylko dlatego, że mówił z mocą. Wracali do zwojów Izajasza i Psalmów, żeby sprawdzić, czy to prawda. Łukasz nazywa ich za to szlachetniejszymi..?
PrawdaWiara, która boi się pytań, nie jest wiarą z Berei. Sprawdzaj w Biblii to, co słyszysz o Bogu.
„Przyjęli naukę z całą gorliwością i codziennie badali Pisma, czy istotnie tak jest” · Dz 17.11
FaktŚwiątynia stała już 46 lat, a Jezus mówi, że odbuduje ją w trzy dni. Słuchacze uznali to za absurd. Czterdzieści lat później Rzymianie ją zburzyli – i nikt jej nie odbudował. Jan dopisał jedno zdanie..?
PrawdaOd pustego grobu Bóg nie mieszka w budynku. Mieszka w ludziach, którzy Mu zaufali.
„On zaś mówił o świątyni swego ciała” · J 2.21
Każda rolka kończy się takim krokiem. Zobacz, jak to brzmi →
Zacznij od jednego
„nie wiedziałem”.
▶..?Lew będzie jadał słomęNowe
Jedna rolka. Zawsze o 17:30.
- 01wrzKsięga#1 · 54 sSkrawek wielkości kartyCzy wiesz, że najstarszy skrawek Nowego Testamentu mieści się w dłoni?▶ Obejrzyj
- 02wrzPostacieR12 · 80 sÓsmy syn, o którym zapomnianoCzy wiesz, że ojciec Dawida nie zawołał najmłodszego syna?▶ Obejrzyj
- 02wrzKsięga#2 · 60 sKto ponumerował Biblię?Czy wiesz, że apostoł Paweł nigdy nie napisał „wersetu numer trzy”?▶ Obejrzyj
- 03wrzKsięga#3 · 48 sDwa słowa, które zmieniają wszystkoCzy wiesz, że najkrótszy werset Biblii ma dwa słowa?▶ Obejrzyj
- 03wrzKim jest BógR10 · 88 sDlaczego Bóg nie może po prostu wybaczyć?Czy wiesz, że „usprawiedliwić” to w Biblii termin z sali sądowej?▶ Obejrzyj
- 04wrzTrylogia o śmierciR1 · 65 sŚmierć – ostatni wrógCzy wiesz, że Biblia nazywa śmierć wrogiem, nie końcem?▶ Obejrzyj
- 05wrz▶ Obejrzyj
- 07wrzŚwiątyniaS2 · 60 sDom, w którym Bóg się nie mieściCzy wiesz, że Salomon zbudował Bogu dom ze złota – i sam przyznał, że Bóg się w nim nie mieści?▶ Obejrzyj
- 08wrzZapowiedziR29 · 92 sRatunek zapowiedziany w EdenieCzy wiesz, że pierwsza obietnica ratunku w Biblii padła już w Edenie – w wyroku na węża?▶ Obejrzyj
- 09wrzApostoł PawełR24 · 81 sSpalili własne księgi magiczneCzy wiesz, że w Efezie ludzie publicznie spalili własne księgi magiczne – warte pięćdziesiąt tysięcy sztuk srebra?▶ Obejrzyj
- 11wrzPostacieR11 · 106 sMojżesz – misja w wieku 80 latCzy wiesz, że Mojżesz miał 80 lat, gdy Bóg posłał go do faraona?▶ Obejrzyj
- 12wrzŚwiątyniaS3 · 99 sDzień, w którym naród czekałCzy wiesz, że raz w roku cały Izrael stał w ciszy i czekał, czy arcykapłan wyjdzie żywy z Miejsca Najświętszego?▶ Obejrzyj
- 14wrzKim jest BógR30 · 76 sPrzekonania, które zasłaniają nam BogaCzy wiesz, że najtrudniejsze mury do zburzenia nie są z kamienia, tylko w naszych umysłach?▶ Obejrzyj
- 15wrzŚwiątyniaS4 · 58 sOdbudowa świątyni w trzy dniCzy wiesz, że Jezus zapowiedział odbudowę świątyni w trzy dni – a mówił o swoim ciele?▶ Obejrzyj
- 16wrzApostoł PawełP1 · 73 sSzaweł nigdy nie zmienił imieniaCzy wiesz, że Szaweł nigdy nie zmienił imienia na Paweł – oba nosił od urodzenia?▶ Obejrzyj
- 18wrzApostoł PawełP2 · 49 sSprawdzali apostoła z BibliąCzy wiesz, że mieszkańcy Berei codziennie sprawdzali apostoła Pawła w Pismach – i Biblia ich za to chwali?▶ Obejrzyj
- 22wrzPierwszy KościółR5 · 64 s120 osób kontra ImperiumCzy wiesz, że 120 osób bez armii i bez poparcia cesarza rozrosło się do milionów w Imperium Rzymskim?▶ Obejrzyj
- 23wrzPierwszy KościółR6 · 76 sNabożeństwo sprzed 1900 latCzy wiesz, że zachował się raport z chrześcijańskiego spotkania sprzed 1900 lat?Wkrótce online
- 25wrzWkrótce online
- 26wrzKim jest JezusJ1 · 68 sWróg zapisał, że Jezus żyłCzy wiesz, że rzymski historyk, który gardził chrześcijanami, potwierdził, że Jezus żył?▶ Obejrzyj
- 27wrzPierwszy KościółR7 · 75 sDlaczego niedziela?Czy wiesz, że niedziela to cotygodniowe święto pustego grobu?Wkrótce online
- 29wrzWkrótce online
- 30wrzKsięga#4 · 65 sKto naprawdę napisał Biblię?Czy wiesz, że Biblię pisało około czterdziestu autorów przez ponad tysiąc lat?▶ Obejrzyj
- 01paźTrylogia o śmierciR2 · 65 sTwoje ciało ma datę ważnościCzy wiesz, że twoje ciało ma datę ważności, a ty – nie?Wkrótce online
- 03paźTrylogia o śmierciR3 · 70 sSekundę po śmierciCzy wiesz, że sekundę po śmierci jesteś bardziej żywy niż kiedykolwiek?Wkrótce online
- 03paźOd Edenu do KrólestwaE1 · 70 sW opisie raju nie ma jabłkaCzy wiesz, że w opisie raju nie ma ani słowa o jabłku?▶ Obejrzyj
- 04paźKim jest JezusJ2 · 82 sJezus nigdy nie nazwał się Bogiem?Czy wiesz, że po jednym zdaniu Jezusa słuchacze sięgnęli po kamienie?▶ Obejrzyj
- 05paźPostacieR13 · 84 sIzajasz – krzyż zapisany 700 lat wcześniejCzy wiesz, że opis krzyża powstał 700 lat przed krzyżem?Wkrótce online
- 09paźOd Edenu do KrólestwaE2 · 39 sNa początku nie było śmierciCzy wiesz, że na początku świata nie było śmierci?▶ Obejrzyj
- 10paźOd Edenu do KrólestwaE3 · 42 sLew będzie jadał słomęCzy wiesz, że Biblia zapowiada czas, gdy lew będzie jadał słomę jak wół?▶ Obejrzyj
Wszystkie premiery tego samego dnia na YouTube, TikToku, Instagramie i Facebooku – obserwuj, żeby nie przegapić.
Słowa, które zmieniają czytanie
Biblię spisano po hebrajsku, aramejsku i grecku. Czasem jedno słowo w oryginale znaczy więcej, niż zmieściło się w tłumaczeniu. Jedno słowo z tej listy nie jest z Biblii, tylko z ogrodu w Mediolanie.
Fakty sprawdzamy
jak w redakcji.
Biblia Tysiąclecia
Każdy cytowany werset podajemy w przekładzie Biblii Tysiąclecia z dokładnym adresem – księga, rozdział, werset – więc sprawdzisz go w każdej Biblii.
Nauka, nie legenda
Daty, znaleziska i nazwiska pochodzą z literatury naukowej: paleografii, archeologii i historii tekstu. Jeśli badacze się spierają – mówimy, że się spierają.
Zero clickbaitu
Nagłówek ma zaskakiwać, ale nie kłamać: fakt z miniatury to ten sam fakt, który usłyszysz w środku.
Od zdziwienia o krok dalej.
Jeden fakt na start
Skrawek papirusu, dwa słowa najkrótszego wersetu, decyzja szesnastowiecznego drukarza. Coś, przy czym mówisz „nie wiedziałem”.
Skąd to wiemy
Historia, archeologia i języki oryginalne – w wersji, którą da się obejrzeć przy kawie, bez wykładu.
Prawda, która przemienia
Każdy fakt otwiera prawdę większą od siebie – o Bogu i o tobie. Idziemy za nią bez pouczania, z ciekawością.
„Wszelkie Pismo od Boga natchnione jest i pożyteczne do nauczania”
2 LIST DO TYMOTEUSZA 3.16
BIBLIA TYSIĄCLECIA
Zanim zapytasz.
Czy to kanał jakiegoś kościoła?
Nie. „Czy wiesz, że..?” to niezależna seria o samej Biblii – jej historii, językach i archeologii. Bez polityki wyznaniowej i bez sporów między tradycjami; z szacunkiem dla Księgi i dla widza. Wierzymy, że fakty otwierają drzwi prawdom, które przemieniają – i chcemy cię do tych drzwi doprowadzić.
Skąd bierzecie fakty?
Z literatury naukowej: paleografii, archeologii biblijnej i historii tekstu. Wersety cytujemy z Biblii Tysiąclecia z dokładnym adresem (księga, rozdział, werset), więc każdy fakt można sprawdzić samodzielnie.
Jak często pojawiają się nowe rolki?
Na start serii – codziennie o 17:30, potem trzy–cztery razy w tygodniu. Dokładne daty znajdziesz w kalendarzu premier. Najszybciej zobaczysz nowe rolki na TikToku i YouTube – wszędzie jako @czywiesz.to.
Jaki jest najstarszy fragment Nowego Testamentu?
Papirus P52 – kilka linijek greki z 18. rozdziału Ewangelii Jana (scena przesłuchania przed Piłatem). Ma wielkość karty płatniczej i pochodzi z Egiptu (kupiony w 1920 r., dokładne miejsce znaleziska nieznane). Większość paleografów datuje go na ok. 125 r. po Chrystusie, choć część badaczy przesuwa datę bliżej końca II wieku – nawet wtedy to zaledwie kilka dekad od spisania Ewangelii. Dziś przechowywany jest w John Rylands Library w Manchesterze.
Kto podzielił Biblię na rozdziały i wersety?
Oryginały pisano jednym ciągiem, bez rozdziałów i numerów. Podział na rozdziały wprowadził angielski uczony Stephen Langton około 1205 r., a numery wersetów w Nowym Testamencie dodał drukarz Robert Estienne (Stephanus) w genewskim wydaniu z 1551 r. – ponad tysiąc lat po apostołach.
Jaki jest najkrótszy werset Biblii?
W Biblii Tysiąclecia to „Jezus zapłakał” (Ewangelia Jana 11.35) – dwa słowa. Jezus stoi przed grobem Łazarza, wie, że za chwilę go wskrzesi, a mimo to płacze razem z żałobnikami. Greckie słowo edakrysen oznacza ciche łzy, nie głośny lament.
Czy opis męki Jezusa w Księdze Izajasza powstał przed Chrystusem?
Tak. Izajasz 53 – rozdział o Słudze „przebitym za nasze grzechy” – powstał co najmniej pięć–siedem wieków przed ukrzyżowaniem (tradycyjnie: ok. 700 lat; w datowaniu krytycznym: ok. 540 r. p.n.e.). Wielki Zwój Izajasza znaleziony w 1947 r. w grotach Qumran nad Morzem Martwym pochodzi sprzed narodzin Jezusa i zawiera ten sam tekst, który znamy z późniejszych rękopisów.
Co Salomon powiedział przy poświęceniu świątyni?
Po siedmiu latach budowy (1 Księga Królewska 6.38) król nie chwalił się dziełem, lecz zapytał: „Czy jednak naprawdę zamieszka Bóg na ziemi? Przecież niebo i niebiosa najwyższe nie mogą Cię objąć, a tym mniej ta świątynia, którą zbudowałem” (1 Księga Królewska 8.27). Świątynia miała ok. 27 m długości i 9 m szerokości (1 Księga Królewska 6.2) – była miejscem spotkania z Bogiem, nie Jego granicą. Nowy Testament dopowiada: „Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas” (Ewangelia Jana 1.14).
Co znaczy hebrajskie słowo „kadosz” (święty)?
Kadosz to „święty”, a u podstaw pojęcia leży odrębność: Bóg jest inny niż wszystko, co znamy, i całkowicie wolny od zła. Nie chodzi o „grzeczność”. Żadnej innej cechy Boga Pismo nie powtarza trzykrotnie z rzędu: „Święty, Święty, Święty” (Księga Izajasza 6.3).
Co to był Dzień Przebłagania (Jom Kipur)?
Raz w roku (Księga Kapłańska 16) arcykapłan wchodził za zasłonę do Miejsca Najświętszego z krwią ofiary za grzechy całego Izraela – jedyny człowiek, jednego dnia. Lud pościł i czekał, czy wyjdzie żywy, bo Bóg ostrzegł, że wejść tam niegodnie znaczy umrzeć. Tę ofiarę trzeba było powtarzać co roku. Nowy Testament zestawia z nią śmierć Jezusa: w tej chwili zasłona świątyni rozdarła się z góry na dół (Ewangelia Mateusza 27.51), a List do Hebrajczyków 9.12 mówi, że Chrystus „przez własną krew wszedł raz na zawsze do Miejsca Świętego, zdobywszy wieczne odkupienie”.
Co to jest protoewangelia?
Tak teologowie nazywają Księgę Rodzaju 3.15 – słowa Boga do węża wypowiedziane tego samego dnia, w którym człowiek zgrzeszył: „Ono zmiażdży ci głowę, a ty zmiażdżysz mu piętę”. Chrześcijanie widzą tu pierwszą zapowiedź Zbawiciela: zwycięstwo nad złem okupione cierpieniem. List do Hebrajczyków 2.14–15 odnosi ją do Jezusa, który przez swoją śmierć pokonał diabła.
Dlaczego w Efezie palono księgi magiczne?
Dzieje Apostolskie 19.17–19 opisują, jak w Efezie – mieście Artemidy i handlu amuletami – ludzie, którzy uprawiali magię, sami przynieśli swoje księgi i spalili je publicznie. Wartość obliczono na pięćdziesiąt tysięcy sztuk srebra, czyli ponad sto lat pracy jednego człowieka. Nie kupowali tym przebaczenia – pokazywali, że po przyjęciu Jezusa zerwali z dawnymi praktykami.